♦️ Boczna Ściana Wyrobiska W Kopalni

By prowadzić prace związane z odwodnieniem kopalni, wykorzystaniem napływających do wyrobisk wód trzeba uzyskać szereg zezwoleń wydawanych na podstawie ustawy Prawo wodne, spójnych z Prawem geologicznym i górniczym. Artykuł autorstwa Mariusza Dyki przybliża najważniejsze przepisy dotyczące gospodarowania wodą na terenie zakładu
Ratownicy poszukujący dwóch górników zaginionych 18 kwietnia po wstrząsie w kopalni Wujek, w poniedziałek wieczorem znaleźli ich ciała - poinformował rzecznik Katowickiego Holdingu Węglowego, do którego należy kopalnia, Wojciech Jaros. Źródło: PAP, fot: Andrzej Grygiel- Podchodząc od strony chodnika badawczego "5a" około godz. ratownicy znaleźli ciała obu poszukiwanych - przekazał Jaros. - To smutna wiadomość, przekazujemy wyrazy współczucia rodzinom - podkreślił rzecznik KHW, oznacza to równocześnie "podsumowanie prawie dwóch miesięcy uporczywych starań ratowników, sztabu akcji, pracowników i kierownictwa kopalni Wujek; pokazanie po raz kolejny, że w podobnych tragicznych sytuacjach górnictwo robi wszystko, co możliwe, by dotrzeć do poszukiwanych".Z informacji ze sztabu akcji wynika, że ciała znalezionych górników znaleziono w miejscu trudno dostępnym i nie ma pewności, kiedy uda się je stamtąd wydostać. Ratownicy przeciskają się przez zawalone, osypujące się wyrobisko przy temperaturze przekraczającej 30 stopni Celsjusza, wilgotności rzędu 70-80 proc. i ryzyku w poniedziałek ratownicy znaleźli w pobliskim chodniku "5b" odwieszoną na ociosie (bocznej ścianie wyrobiska) drugą już kurtkę. Pierwszą, wraz z aparatem ucieczkowym jednego z poszukiwanych, znaleźli w sobotę - kiedy to udało im się dotrzeć do ściany wydobywczej, czyli wcześniej określonego rejonu ratownicy penetrowali odcinki chodnika badawczego "5b" i dowierzchni badawczej "1", docierając do zawalonych rejonów. Sprawdzali też chodnik podścianowy (badawczy "7") oraz połączenie przecinki łączącej chodniki "5b" i "5a".Od soboty ratownicy penetrowali rejon wyrobiska ściany, zabudowując jednocześnie w chodniku "7", a następnie w ścianie, aż do chodnika "5b" doprowadzający powietrze tzw. lutniociąg - dla poprawienia warunków pracy. Temperatura, wilgotność, niska zawartość tlenu oraz metan nie pozwalały na pracę bez aparatów poniedziałek rano ratownicy sygnalizowali, że główne kierunki poszukiwań to chodnik badawczy "5b", chodnik "5a", a także łączące je przecinka i przełaz. Wieczorem sztab akcji przekazał, że następnie starannie przeszukiwane miały być chodnik badawczy "7" i przecinka "5" (w zakresie możliwym do spenetrowania), w tym ich blisko dwa miesiące akcje była następstwem wstrząsu w tzw. ruchu Śląsk - części kopalni Wujek znajdującej się w Rudzie Śląskiej. Był on skutkiem odprężenia górotworu na głębokości ok. 1050 m. Z zagrożonego rejonu wycofano pracowników; dwóch górników przebywających w zagrożonym rejonie nie zgłosiło zmierzający po nich ratownicy przebijali się ręcznie przez rumowisko skalne i zniszczone części maszyn. Posuwali się bardzo wolno, zapadła więc decyzja o drążeniu kombajnem chodnikowym nowego chodnika ratowniczego w kierunku ściany wydobywczej "7", jak również o wykonaniu pionowego odwiertu z powierzchni, aby szybciej sprawdzić niedostępny był gotowy 5 maja, po 12 dniach prac. Drążony na granicy Katowic i Rudy Śląskiej otwór trafił w zaplanowane wcześniej miejsce ponad kilometr pod ziemią. Opuszczona kamera pokazała, że pod obudowami jest pusta przestrzeń, osuwisko, trochę zniszczeń, nie pokazała jednak ludzi. Przez odwiert opuszczono też sprzęt łącznościowy i płyny izotoniczne. Próby nawiązania komunikacji z górnikami nie przyniosły analizy powietrza pobieranego w obserwowanym poprzez odwiert rejonie wskazywały, że jego skład nie jest korzystny dla przebywania ludzi. Stwierdzono tam zmniejszoną zawartość tlenu oraz zwiększone, zmienne stężenie metanu, od początku pomiarów powyżej granicy związku z brakiem jakiegokolwiek sygnału 13 maja ratownicy zakończyli prowadzenie nasłuchu i wycofali sprzęt z odwiertu na powierzchnię. Otwór został przejęty przez kopalnię. Cały czas kontynuowano drążenie kombajnem chodnika ratunkowego, który ostatecznie umożliwił dotarcie do częściowo drożnych wyrobisk w rejonie ściany jakość naszego artykułu:Twoja opinia pozwala nam tworzyć lepsze treści. boczna ściana statku posiada 1 hasło. b u r t a; Podobne określenia. boczna ściana wyrobiska; boczna ściana pudełka zapałek; boczna ścianka pudełka zapałek; boczna ścianka pudełka zapałek; zakończenie bocznej ściany; Powiązane określenia. boczna ściana kadłuba statku; bok statku; strona statku; ściana tankowca; bok kadłuba W kopalniach węgla kamiennego, technologia prowadzenia eksploatacji pokładów systemem ścianowym obejmuje następujące, zasadnicze fazy: zabudowę (zbrojenie) urządzeniami wyrobiska ścianowego (dowierzchni), prowadzenie eksploatacji (ruch) ściany i wybudowę (wyzbrajanie, likwidacja) urządzeń z wyrobiska ścianowego. 1. Wprowadzenie Prace te prowadzone są w warunkach różnego natężenia współwystępujących zagrożeń naturalnych, w tym szczególnie zagrożenia wybuchem metanu i zagrożenia pożarowego. Czas trwania poszczególnych faz jest także różny, np. czas zabudowa ściany może trwać do ok. jednego miesiąca, podobnie jak wybudowa ściany, a czas eksploatacji zależny jest od wybiegu i postępu ściany. Oczywiście, stan natężenia zagrożenia metanowego i pożarowego dla poszczególnych faz jest różny. Zazwyczaj, w fazie zabudowy nie występuje duże natężenie zagrożeń metanowego i pożarowego, a w fazie eksploatacji może następować ich wzrost, a tym samym wzrost zagrożenia wybuchowego. Natomiast w fazie wybudowy ściany może występować zagrożenie metanowe i wzrastające zagrożenie powstania pożaru endogenicznego, co w konsekwencji prowadzi do powstania zagrożenia wybuchem metanu. W poszczególnych fazach wyrobisko ścianowe może być przewietrzane przy zastosowaniu różnych systemów wentylacji o zmiennych w czasie wydatkach strumienia powietrza przepływającego przez ścianę [3]. Niekiedy bieg ściany zostaje zakończony wcześniej niż planowano, ze względu na warunki geologiczno-górnicze, zagrożenie metanowe lub zagrożenie pożarowe, np. wystąpienie pożaru. W związku z tym likwidacja ściany może być prowadzona w warunkach różnego natężenia zagrożenia wybuchem metanu. Szczególnie niebezpieczne natężenie może występować po otwarciu pola pożarowego i podjęciu prac związanych z ponownym uruchomieniem eksploatacji lub z likwidacją ściany. W górnictwie technologia robót w fazie eksploatacji jest zazwyczaj uporządkowana i składa się z kolejnych, cyklicznie następujących czynności, np: urabianie kombajnem, zrabowanie i przesunięcie sekcji obudowy oraz podparcie stropu, przesunięcie przenośnika ścianowego. W fazach zabudowy i likwidacji ściany prace prowadzone są natomiast indywidualnymi technologiami dostosowanymi do danych warunków. W takich przypadkach może się zdarzyć, że niektóre procedury, jak np.: sposób wentylacji, transportu, opanowania zagrożenia zawałowego, metanowego i pożarowego, są niedostatecznie dostosowane do zagrożeń występujących w danym czasie. Polskie i światowe górnictwo doświadczyło katastrofalnych zdarzeń, które wystąpiły w czasie likwidacji ścian, jak np. wybuch metanu w czasie likwidacji ściany w KWK "Halemba" - w roku 2006, gdzie zginęło 23 górników. W związku z tym artykuł ten powinien być przyczynkiem do dyskusji nad opracowaniem bezpiecznych technologii zabudowy i likwidacji wyrobisk ścianowych w przypadkach współwystępowania zagrożeń, zwłaszcza zagrożenia wybuchem metanu. Przedstawiono w nim doświadczenia praktyczne uzyskane w 1998 r., kiedy kanał czynnej ściany D-10 w pokładzie 404 w KWK "Zofiówka" został zatłoczony mieszaniną wodno- popiołową w okolicznościach zagrożenia pożarowego, a następnie podsadzkę wypłukały zastępy ratownicze i obudowa wraz kombajnem została odzyskana. 2. Sposoby likwidacji ścian W kopalniach węgla kamiennego prowadzących eksploatacje węgla systemem ścianowym, w celu zabezpieczenia przestrzeni roboczej wyrobiska ścianowego stosuje się zazwyczaj obudowy zmechanizowane różnego typu, między innymi obudowy typu osłonowego. Ważnym etapem technologicznym w stosowaniu tych obudów jest zbrojenie wyrobiska ścianowego obudową zmechanizowaną oraz jej likwidowanie po zakończeniu eksploatacji w tym wyrobisku. Zastosowanie odpowiednich technologii na etapie likwidacji ścian zależne jest przede wszystkim od lokalnych warunków geologiczno-górniczych, stosowanych środków technicznych, układów transportowych i doświadczenia załóg górniczych. Przyjęta technologia likwidacji ścian powinna zapewniać prawidłową ich wentylację i wyeliminowanie możliwości powstania zagrożenia metanowego i pożarowego, a w konsekwencji także zagrożenia wybuchem metanu [1]. Technologie wykonania kanału wyjazdowego dla sekcji obudowy zmechanizowanej Wykonanie kanału za pomocą materiału wybuchowego W celu stworzenia dodatkowej przestrzeni, w której można by swobodnie manipulować poszczególnymi zestawami obudowy zmechanizowanej dokonuje się przybierki ociosu na głębokość około 2,5 m. Przybierkę tę dotychczas wykonywano za pomocą materiałów wybuchowych, po zlikwidowaniu w ścianie kombajnu. W tym celu, w ścianie najpierw drążono wnęki, z których następnie prowadzono przybierkę ociosu na całej długości ściany, przy czym urobek ładowano ręcznie na przenośnik ścianowy. W tak uzyskanej przestrzeni strop zabezpieczano obudową tymczasową, złożoną ze stropnic metalowych, utrzymywanych wysięgnikowo przez stropnice zestawów obudowy zmechanizowanej. Taki sposób przygotowania wyrobiska ścianowego do likwidacji obudowy zmechanizowanej był pracochłonny, a przy tym niedostatecznie bezpieczny, ponieważ wysięgnikowo zamocowane stropnice nie gwarantują odpowiedniego zabezpieczenia przestrzeni roboczej, zwłaszcza w warunkach wzmożonego ciśnienia górotworu, jakie zwykle towarzyszy likwidacji wyrobiska ścianowego. Wykonanie kanału za pomocą kombajnu Istota tego sposobu polega na tym, że po zakończeniu eksploatacji ściany najpierw, pod stropem pokładu, wykonuje się otwory wielkośrednicowe o długości od 2 do 3 m, rozmieszczone w odstępach od 0,3 do 1 m, a najkorzystniej co 0,75 m. Następnie, do każdego otworu wsuwa się jeden koniec stropnicy wyprofilowanej ze stali. Drugi koniec stropnicy układa się natomiast na płytowej stropnicy zestawu obudowy. Poszczególne fazy wykonywania kanału wyjazdowego pokazano na rysunkach 1, 2 i 3. Po dokonaniu tych czynności wykonuje się dodatkowo 2 do 3 skrawów kombajnem, po czym demontuje się kombajn wraz z przenośnikiem ścianowym. Na koniec zaś, oba końce każdej stropnicy podbudowuje się stojakami metalowymi ciernymi lub hydraulicznymi. W tak przygotowanym wyrobisku ścianowym można już bezpiecznie manipulować zestawami obudowy zmechanizowanej, celem jej wytransportowania i całkowitego zlikwidowania wyrobiska. Zaletą takiego sposobu jest fakt, że większość prac przygotowawczych wykonuje się w sposób zmechanizowany, przy zapewnieniu maksymalnego bezpieczeństwa. Przewietrzanie kanału likwidowanej ściany Przewietrzanie likwidowanych ścian można prowadzić prądami przepływowymi lub lutniociągami (rys. 4). Po zakończeniu eksploatacji ściany rozpoczyna się kolejny etap robót górniczych, polegający na jej likwidacji. W jego ramach następuje wytransportowanie wyposażenia ściany - w pierwszej kolejności kombajnu i przenośnika, a następnie sekcji obudowy zmechanizowanej. Wyrabowane sekcje obudowy zmechanizowanej powinny być zastępowane przez obudowę tymczasową, wzmacnianą kasztami (rys. 5), która umożliwia utrzymanie przekroju kanału likwidowanej ściany. Pozwala prowadzić jego wentylację przepływowym prądem powietrza o wydatku gwarantującym rozrzedzenie metanu i innych gazów do poziomu zawartości dopuszczalnych przepisami górniczymi. Przedstawiony sposób utrzymywania kanału likwidowanej ściany umożliwia odpowiednią regulację natężenia wydatku strumienia powietrza przewietrzającego likwidowaną ścianę, a także ogranicza, w sposób istotny, migrację powietrza przez zroby ścianowe, która może być przyczyną powstania zagrożenia metanowego i pożarowego oraz zagrożenia wybuchem metanu. Niestety, obudowa likwidowanego kanału nieraz nie posiada dostatecznej podporności, zwłaszcza w warunkach wzrostu ciśnienia górotworu, co może prowadzić do ograniczenia możliwości odpowiedniego przewietrzania prądami przepływowymi kanału ściany. W takim przypadku, likwidacja ściany następuje z wykorzystaniem wentylacji przez zroby, co jest dopuszczane przez przepisy górnicze (por. § 205 ust. 2 [2]). Niekiedy technologie likwidacji ścian przewidują stopniowe, samoistne rabowanie (np. likwidacja ściany z sekcją asekuracyjną) i dopuszczają ich przewietrzanie przez zroby. Z punktu widzenia bezpieczeństwa i wentylacji ściany w fazie jej likwidacji bardzo niekorzystną sytuacją jest wystąpienie częściowej lub całkowitej utraty drożności kanału likwidowanej ściany. W takich przypadkach kanał ten nieraz próbuje się przewietrzać za pomocą instalacji lutniociągowych, które mogą nie dostarczać odpowiedniego wydatku powietrza, a ponadto są narażone na uszkodzenia, gdyż zlokalizowane są wzdłuż tras transportu sekcji obudowy zmechanizowanej. Sytuacje utraty możliwości przewietrzania kanałów likwidowanych ścian prądami przepływowymi prowadzą do powstawania w nich zagrożeń: metanowego, pożarowego i wybuchowego. W przypadkach wzrostu zagrożenia prowadzone są prace zmierzające do ograniczenia migracji powietrza przez zroby, znajdujące się poza kanałem likwidowanej ściany. Aby zmniejszyć ryzyko wystąpienia zagrożeń nieraz stosuje się uszczelnianie przestrzeni zrobowej przyległej do obudowy zmechanizowanej, za pomocą różnego rodzaju materiałów, np. pianek typu Mariflex (rys. 6 i 7) [5]. Ograniczenie przepływu powietrza przez zroby ścian uzyskuje się najczęściej w wyniku izolacji zrobów przez: - izolację ociosu od strony zrobów przy użyciu środków pianotwórczych narzucanych na ocios wyrobiska, o grubości do 0,l m; do najczęściej stosowanych środków należy zaliczyć pianki chemiczne typu: krylamina, izopiana, igloneige, Mariflex, carbofoam; - izolację zrobów za pomocą pasa podsadzkowego, wykonanego ze spoiw i pianek mineralnych typu: durafon, pianocem, aqualight, ekopiana, tekblend, teksil lub utex [6]; - stosowanie szczelnych korków izolacyjnych na połączeniu nieczynnych pól eksploatacyjnych i czynnych dróg wentylacyjnych (tekblend, pianocem, auqualight). 3. Bezpieczne sposoby likwidacji ścian w warunkach zagrożenia wybuchowego Zroby ścian eksploatowanych z zawałem stropu mają strukturę porowatą, a w polach metanowych są one zbiornikiem gazów, w tym głównie mieszanin metanowopowietrznych, w których zawartość metanu jest zmienna w przestrzeni i w czasie. W likwidowanej ścianie można wyróżnić przestrzenie: 1) I - łącząca się z przestrzenią kanału likwidacyjnego ściany, w której mieszanina metanowo-powietrzna jest niewybuchowa ze względu na nadmiar tlenu, 2) II - występującą głębiej w zawale za przestrzenią I, w której mieszanina metanowo-powietrzna jest wybuchowa, 3) III - występującą jeszcze głębiej w zawale za przestrzenią II, w której mieszanina metanowo-powietrzna jest niewybuchowa ze względu na nadmiar metanu. Wielkości i granice poszczególnych przestrzeni są trudne to jednoznacznego wyznaczenia - zazwyczaj określa się je intuicyjnie, a ich przybliżone wielkości można wyznaczać za pomocą metod modelowania [2]. Skład gazów zrobowych decyduje o możliwości powstania pożaru endogenicznego i zagrożenia wybuchem metanu. Głównym czynnikiem determinującym powstawanie stanu zagrożenia metanowego jest wielkość stężenia tlenu w zrobach, którą w pewnym zakresie można regulować przez podawanie gazów inertnych - głównie azotu i dwutlenku węgla. Oddziaływanie gazami inertnymi na skład gazów zrobowych jest jednak często ograniczone, ze względu na wielkość przestrzeni zrobowych i ucieczkę gazów poprzez nieszczelności do kanału likwidacyjnego. Zagrożenie wybuchem metanu w likwidowanej ścianie rośnie w przypadku wystąpienia w zrobach procesu samozagrzewania, którego miejsce, jak i dokładne parametry, takie jak wielkość ogniska i temperatura, są trudne do jednoznacznego określenia. Podstawowymi znanymi parametrami procesu samozagrzewania węgla są wielkości strumieni poszczególnych gazów pożarowych i ich zawartości w powietrzu. Są ustalone metody oznaczania stanu rozwoju procesu samozagrzewania węgla w zrobach, ale ich wielkości mogą być obarczone błędami, np. wynikającymi z niedoskonałości technik pomiarowych. Istotnym czynnikiem decydującym o rozwoju pożarów endogenicznych jest czas inkubacji węgla, który jest zazwyczaj znany z lokalnych obserwacji. Ściana powinna więc zostać zlikwidowana w czasie od niego krótszym (rys. 8). Jak widać z przedstawionej analizy, możliwość wystąpienia wybuchu w czasie likwidacji zależy od wielu czynników, których wielkości przy ich zmienności przestrzenno- czasowej trudno jest określić jednoznacznie. W związku z tym, w przypadku wystąpienia skojarzonego zagrożenia metanowego i pożarowego w zrobach likwidowanych ścian należy liczyć się z względnie dużym prawdopodobieństwem wybuchu metanu. Doświadczenia praktyczne dowodzą, że jedyną bezpieczną technologią umożliwiającą likwidację ścian jest technologia prowadząca do podsadzenia zrobów i kanału mieszaninami, których podstawowym materiałem jest pył dymnicowy (odpad z elektrowni), a następnie ponowne odzyskanie lub wykonanie kanału likwidacyjnego, umożliwiającego wytransportowanie obudowy zmechanizowanej (rys. 9). Podsadzenie kanału likwidacyjnego pyłami dymnicowymi Znany jest sposób likwidacji zagrożeń pożarowych i gazowych w wyrobiskach górniczych polegający na hydraulicznym podsadzaniu zagrożonego wyrobiska mieszaniną zawierającą, najkorzystniej, 1 część objętościową pyłu dymnicowego na 5 części wody. Mieszanina podsadzkowa może być podawana do zrobów i kanału ściany bezpośrednio za pomocą rurociągów lub poprzez otwory podsadzkowe. W przypadku istnienia zagrożenia wybuchowego w okresie podsadzania, rejon ściany może być zamknięty tamami przeciwwybuchowymi (rys. 8-12) [5]. Po całkowitym wypełnieniu określonej przestrzeni zrobów i kanału ścianowego oraz wystąpieniu stanu gazowego, świadczącego o braku zagrożenia wybuchowego, należy przystąpić do prac związanych z udostępnieniem dostępu do kanału likwidacyjnego, aby umożliwić wytransportowanie odzyskanych elementów wyposażenia ściany, w tym sekcji obudowy zmechanizowanej. Można to uzyskać w wyniku: 1) hydrourabiania (uwadniania) pyłu nagromadzonego w kanale likwidacyjnym, a następnie wytransportowania pyłu, za pomocą instalacji zbudowanej z rurociągów i pomp, poza rejon kanału likwidacyjnego, 2) wykonania nowego kanału likwidacyjnego, przyległego do kanału podsadzonego. Nowy kanał likwidacyjny może być wykonany znanymi metodami, jak np. kombajnem chodnikowym, wprowadzonym do wykonania wyrobiska technologicznego, lub robotami strzałowymi. Oczyszczanie elementów wyposażenia można przeprowadzić za pomocą hydrourabiania lub przez ręczne usuwanie podsadzki. Wentylacja kanału ściany w fazie odzyskiwania W fazie udrażniania kanału ścianowego za pomocą technologii hydrourabiania, a także w fazie wytransportowania elementów wyposażenia kanał likwidacyjny zazwyczaj jest przewietrzany z wykorzystaniem instalacji lutniociągowej (rys. 15) [2]. W przypadku odzyskania kanału ściany, w zależności od warunków lokalnych, możliwe jest przewietrzanie lutniociągiem likwidowanego kanału ściany. W przypadku wykonania nowego kanału generalnie należy doprowadzić do takiego stanu, aby uzyskać wentylację prądami przepływowymi (rys. 16) [ 2]. Instalacje do podsadzania zrobów Od prawie 30 lat, w kopalniach węgla kamiennego są stosowane instalacje do hydraulicznego podsadzania przestrzeni zrobów poeksploatacyjnych odpadami, w tym szczególnie pyłami, ujętymi z gazów spalinowych z elektrowni (tzw. pyłami dymnicowymi), i odpadami poflotacyjnymi z zakładów przeróbki mechanicznej węgla. Skład mieszanin pyłowo-wodnych jest różny, zazwyczaj zależny od możliwości technologicznych instalacji podsadzkowych. Pyły w wyrobiskach górniczych ulegają związaniu, tworząc materiał wypełniający i scalający gruzowisko pozawałowe. Wypełnienie pyłami przyczynia się do poprawienia szczelności zrobów, co skutecznie ogranicza zagrożenie metanowe i zagrożenie pożarowe, a tym samym zagrożenie wybuchem metanu. Materiał podsadzkowy podawany hydrauliczne do zrobów i kanału likwidowanej ściany powoduje szczelne, przeciwwybuchowe odizolowanie tego kanału od przestrzeni zrobów. Po usunięciu pyłu z kanału likwidowanej ściany możliwe jest bezpieczne prowadzenie prac związanych z wytransportowaniem wyposażenia ściany. Technologia ta stosowana była w wielu kopalniach, jak np. "Borynia" i "Zofiówka", i potwierdziła, że poniesione dodatkowe nakłady, związane z podsadzeniem i odzyskaniem kanału likwidowanej ściany, są zrekompensowane w pełni przez zapewnienie wysokiego poziomu bezpieczeństwa przed wybuchem metanu i możliwość prowadzenia szybkiej likwidacji ściany [4, 5]. 4. Stwierdzenia i wnioski 1. W kopalniach węgla kamiennego, w fazie likwidacji ścian często następuje wzrost zagrożenia metanowego i pożarowego, co doprowadza do powstania zagrożenia wybuchem metanu. 2. Podejmowane środki prewencyjne, jak np. uszczelnianie materiałami chemicznymi (piankami) gruzowiska zawału na linii obudowy zmechanizowanej, regulacja rozpływu powietrza, itp., nie zapewniają pełnego bezpieczeństwa przed wybuchem metanu. 3. Podobnie, nawet stosowanie gazów inertnych (NO, CO2) nie zapewnia pełnego bezpieczeństwa, gdyż np. zaburzenia w wentylacji ściany mogą przyczynić się do zmiany zawartości gazów w zrobach i powstania mieszanin wybuchowych. 4. Jedynym sposobem bezpiecznej likwidacji ściany w warunkach zagrożenia wybuchem metanu jest zastosowanie technologii polegających na podsadzeniu pyłami dymnicowymi zrobów i kanału likwidowanej ściany, a następnie odzyskaniu kanału likwidacyjnego z pomocą hydrourabiania lub przez wykonanie nowego kanału likwidacyjnego, stycznego do kanału podsadzonego. Literatura 1. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 czerwca 2002 r. w sprawie zagrożeń naturalnych w zakładach górniczych (Dz. U. Nr 94, poz. 841, z późn. zm.). 2. Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w podziemnych zakładach górniczych (Dz. U. Nr 139, poz. 1169, z późn. zm.). 3. Roszczynialski W., Nawrat S., Szlązak J., Tomczyk .: Bezpieczna kopalnia: prawo, zagrożenia, zarządzanie. Oficyna Wydawn. TEXT, Kraków 1999. 4. Mat. z posiedzeń Zespołu Ekspertów przy JSW KWK "Morcinek", Kaczyce 1999 [niepubl.]. 5. Plucik E.: Ochrona środowiska - Kariera popiołu. Biuletyn Górniczy nr 11-12, 2000. 6. Homa D., Janiczek S., Majchrzak R., Piątkiewicz Z.: Spoiwa anhydrytowe oraz urządzenia do ich transportu pneumatycznego systemu "POLKO" w górnictwie podziemnym. Wyd. Ossolineum, Wrocław 1986. 7. Homa D., Madaj M., Kluczniok B., Ziętek T.: Zastosowanie anhydrytowego pasa podsadzkowego do ochrony chodnika przyścianowego i uszczelniania zrobów ścian. Przegląd Górniczy nr 9, 1984. w górnictwie: masa urobku przeznaczona do załadowania ★★★★ mariola1958: ŻUPA: górn. zakład solny ★★★ KOLEJ: żelazny środek transportu ★★ METRO: miejski środek transportu ★★★ NOSZE: do transportu rannego ★★★ OCIOS: boczna ściana wyrobiska górn. ★★★ TABOR: środki transportu dla wojska ★★★ WOZAK Hasła do definicji: boczna ściana wyrobiska w kopalni na 5 liter pierwsza OHasłoOkreślenie hasłaociosboczna ściana wyrobiska w kopalniociosboczna ściana wyrobiska górniczego Krzyżówka zagadka literowa polegająca na wpisywaniu odgadywanych haseł w rubryki krzyżujące się ze sobą Krzyżówki mogą różnić się od siebie wielkością, stopniem trudności, wiekiem odbiorcy. Wyszukiwarka odpowiedzi do krzyżówek, podając hasło lub/i określenie. Więcej na stronie pomocy dla krzyżówkowicza

Dzięki uprzejmości spółki PG Silesia mogliśmy zobaczyć jak wygląda praca górników w Czechowicach-Dziedzicach.

O PORTALU Portal to codzienny serwis historyczny, setki artykułów dotyczących przede wszystkim najnowszej historii Polski, a także materiały wideo, filmy dokumentalne, archiwalne fotografie, dokumenty oraz infografiki i mapy. Więcej Polska w XX wieku Bliscy ofiar, górnicy, mieszkańcy Zabrza, przedstawiciele władz i Spółki Restrukturyzacji Kopalń oddali w poniedziałek hołd ofiarom katastrofy w kopalni Makoszowy - jednego z najtragiczniejszych wypadków w polskim górnictwie. 28 sierpnia 1958 r. w wyniku pożaru w tej zabrzańskiej kopalni zginęło 72 górników. Uczestnicy uroczystości zgromadzili się rano przed pomnikiem upamiętniającym ofiary – złożyli wiązanki kwiatów i zapalili znicze. Hołd górnikom, którzy zginęli, oddał zarząd Spółki Restrukturyzacji Kopalń, dyrekcja kopalni, przedstawiciele załogi i zakładowych organizacji związkowych. W uroczystości uczestniczył także wiceprezydent Zabrza Krzysztof Lewandowski. Katastrofa w kopalni Makoszowy była drugą co do liczby ofiar w powojennej historii polskiego górnictwa. Tragiczniejszy w skutkach był tylko pożar w nieistniejącej już kopalni "Barbara-Wyzwolenie" w Chorzowie 21 marca 1954 r., w którym zginęło, według różnych źródeł, od 94 do ponad 100 osób. Do tragedii w Makoszowach doszło 28 sierpnia 1958 r. Pożar wybuchł 300 m pod ziemią, na nocnej zmianie, podczas cięcia palnikiem acetylenowym żelaznej stropnicy wystającej z ociosu (bocznej ściany wyrobiska). Dym pożarowy przedostał się w rejon, gdzie było ok. 90 górników. Kilka miesięcy wcześniej całą załogę wyposażono w tzw. aparaty ucieczkowe, których wydolność obliczono na 20 minut. Dla wielu górników poruszających się w gęsto zadymionych wyrobiskach ten czas okazał się jednak niewystarczający. Spowici dymem z obu stron mieli przed sobą 650-metrowy odcinek wyrobiska. W tym chodniku, spośród ok. 90 górników, śmiertelnemu zaczadzeniu uległo 42. W całej katastrofie, spośród 337 zagrożonych górników, 72 zginęło, a 87 poważnie zatruło się gazami. Wśród ofiar byli pracownicy w wieku od 18 do 64 lat. Kopalnia Makoszowy trafiła w maju 2015 roku do Spółki Restrukturyzacji Kopalń, pod koniec 2016 r. zakończyła wydobycie. Trwa likwidacja tego zakładu, która ma potrwać do 2021 r. Krzysztof Konopka (PAP) kon/ karo/ NAJNOWSZE A. Grenda: ta edycja Festiwalu Szekspirowskiego będzie przebiegać na pograniczu sztuki, tańca i wirtualnej rzeczywistości We wtorek Kościół katolicki wspomina św. Joachima i św. Annę, dziadków Pana Jezusa W sierpniu z Warszawy wyruszy siedem pielgrzymek na Jasną Górę Żeby to miejsce żyło - prof. Limon o Teatrze Szekspirowskim, niepublikowany wywiad sprzed 2 lat Wiceszef MKiDN: Ukraińcy otworzyli się na rozmowy nt. poszukiwań i ekshumacji polskich ofiar rzezi wołyńskiej Newsletter Oświadczam, że wyrażam zgodę oraz upoważniam Muzeum Historii Polski, ul. Mokotowska 33/35, W-wa (dalej MHP) jako Administratora danych osobowych oraz wszelkie podmioty działające na rzecz lub zlecenie MHP do przetwarzania moich danych osob. (e-mail) w zakresie i celach niezbędnych do otrzymywania newslettera od dnia wyrażenia tej zgody do jej odwołania. Jestem świadomy/a, że mam prawo w dowolnym momencie odwołać zgodę oraz że odwołanie zgody nie wpływa na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody udzielonej przed jej wycofaniem. Jestem też świadomy/a, że przysługuje mi prawo dostępu do moich danych, do ich sprostowania, do ograniczenia przetwarzania, do przenoszenia danych, do sprzeciwu wobec przetwarzania. COPYRIGHT Wszelkie materiały (w szczególności depesze agencyjne, zdjęcia, grafiki, filmy) zamieszczone w niniejszym Portalu chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych. Materiały te mogą być wykorzystywane wyłącznie na postawie stosownych umów licencyjnych. Jakiekolwiek ich wykorzystywanie przez użytkowników Portalu, poza przewidzianymi przez przepisy prawa wyjątkami, w szczególności dozwolonym użytkiem osobistym, bez ważnej umowy licencyjnej jest zabronione.
Najwyższa Izba Kontroli negatywnie oceniła rekultywację i zagospodarowanie byłego wyrobiska Piaseczno po kopalni siarki w województwie świętokrzyskim. Pomimo wydania na ten cel w latach 2010-2016 blisko 48 mln zł oraz trzykrotnego przedłużania terminu zakończenia prac, wciąż nie usunięto skutków działalności górniczej oraz nie przywrócono możliwości korzystania z

Dzisiaj jest wt., 26/07/2022 - 10:23, Anny, Mirosławy, Grażyny

Ściana wyrobiska kopalni DSS Piława Górna ( dni otwarte kopalni Data: 2020-03-24. komentarze: 0. Kopalnia DSS Piława Górna (Dolnośląskie Surowce Skalne)
10 czerwca, 201930 października, 2019 Agata meble meblościanka, Akcesoria do malowania ścian, Anioły obrazy na ścianę, Aplikacja do malowania ścian, Aranżacja ściany w kuchni, Baranek na ścianie w pokoju, Bejca do ścian, Beton na ścianie jak zrobić, Beżowe ściany jakie zasłony, Biała półka na ścianę, Białe cegiełki na ścianę, Białe meble jaki kolor ścian, Białe meble jakie ściany, Blacha na ścianę w kuchni, Blacha ozdobna na ścianę, Black red white meblościanka, Blat składany na ścianę, Boczna ściana wyrobiska w kopalni, Brat albert kościan, Brązowe meble jakie ściany, Bryły narysowane obok to sześcian, Budowa ściany komórkowej bakterii, Burzenie czwartej ściany, Castorama naklejki na ścianę, Ceglana ściana w salonie, Cegła cięta na ścianę, Cegła czerwona na ścianę, Cegła gipsowa na ścianę, Cegła na ścianę obi, Cegła na ścianę w kuchni, Cena za malowanie ścian, Cennik malowania ścian 2017, Chrobotek reniferowy na ścianie, Co na ściane do przedpokoju, Co na ścianę do sypialni, Co na ścianę w korytarzu, Co położyć na nierówne ściany, Co to jest prostopadłościan, Cotton balls na ścianie, Cytaty na ścianę po polsku, Czarne ściany w pokoju, Czarno białe grafiki na ścianę, Czy gruntować ściany przed malowaniem, Czym gruntować ściany przed malowaniem, Czym umyć brudne ściany, Czym umyć ścianę przed malowaniem, Czym wygłuszyć ścianę działową, Daszek nad drzwi ze ścianką, Dekoracja ściany nad łóżkiem, Dekoracje na ścianę w salonie, Dekoracyjna ściana w salonie, Dekoracyjne malowanie ścian gąbką, Deski ozdobne na ścianę, Dieta kapuściana efekty po miesiącu, Dieta kapuściana forum, Dieta kapuściana przepis na zupę, Do kuchni na ścianę, Doniczka wisząca na ścianę, Drewniana ścianka działowa, Drewniane panele na ścianę, Drewno dekoracyjne na ścianę, Drewno na ścianę castorama, Drewno na ścianie aranżacje, Drewno na ścianie w kuchni, Drzwi chowane w ścianę cena, Drzwi chowane w ścianie, Drzwi prysznicowe składane na ścianę, Drzwi przesuwne jako ścianka działowa, Drzwi ukryte w ścianie, Dwa kolory ścian szary, Dwunasto dwudziestościan rombowy mały, Dyżury aptek kościan, Ekościan, Elka pl kościan, Farba brokatowa do ścian, Farba do garażu na ściany, Farba metaliczna do ścian, Farba na wilgotne ściany, Farba perłowa do ścian, Farby brokatowe do ścian dekoral, Farby ceramiczne do ścian, Farby do ścian dekoral, Farby do ścian magnat, Farby do ścian z brokatem, Fototapeta na ścianę młodzieżowa, Gazetnik na ścianę, Gitara na ścianie, Głosy ze ściany zalukaj, Grafika obraz na ścianę, Graniastosłup a prostopadłościan, Grubość ścianki działowej, Gruntowanie ścian przed tapetowaniem, Guzek na ściance pochwy, Hej gość za ścianą, Imię dziecka na ścianę, Imię na ścianę, Izolacja ścian piwnicy, Jak ciekawie pomalować ściany, Jak nakleić naklejkę na ścianę, Jak namalować pasy na ścianie, Jak narysować prostopadłościan, Jak ozdobić ścianę w kuchni, Jak pomalować ściany w salonie, Jak powiesić rower na ścianie, Jak przykleić naklejkę na ścianę, Jak przymocować zagłówek do ściany, Jak ściągnąć tapetę ze ściany, Jak ukryć kable na ścianie, Jak usunąć farbę ze ściany, Jak usunąć pęknięcia na ścianie, Jak wyczyścić ścianę, Jak wyeksponować telewizor na ścianie, Jak wyrównać bardzo krzywe ściany, Jak wyrównać ściany bez gładzi, Jak zamaskować nierówne ściany, Jak zatuszować nierówności na ścianach, Jak zrobić ścianę z mchu, Jakie ściany do brązowych mebli, Jysk kościan godziny otwarcia, Kafelki na ścianę do kuchni, Kalendarz na ścianę, Kamień na ścianę do salonu, Kamień na ścianie w przedpokoju, Kamień ozdobny na ścianę galeria, Kamyczki na ścianę, Każdą z poniższych siatek sześcianu, Klub zaścianek kraków, Kolor miętowy ścian, Kolor ścian szary, Kolory ścian do białych mebli, Kolory ścian do pokoju młodzieżowego, Kolory ścian na poddaszu, Kolory ścian pokoju młodzieżowego, Kompresor do malowania ścian, Korek dekoracyjny na ścianę, Korek na ściane, Korek na ścianę allegro, Korek na ścianę cena, Korek na ścianę opinie, Kościaniak, Kościół pana jezusa w kościanie, Kremowy kolor ścian, Krzyż drewniany na ścianę, Krzyżyk na ścianę, Kto mieszka za ścianą, Kuchnia co na ścianę, Kuchnia płytki na ścianę, Kwietniki wiszące na ścianę, Lakier do ścian z brokatem, Lakier z brokatem do ścian, Litery 3d na ścianę, Litery na ścianę 3d, Lustro na całą ścianę, Lustrzane naklejki na ścianę, Łapacz snów na ścianę, Łazienka płytki do połowy ściany, Łazienka ściany bez kafelek, Łóżko rozkładane ze ściany, Łóżko ze ściany, Malowanie natryskowe ścian opinie, Malowanie ścian wzory paski, Mapa świata na ścianie, Mapy świata na ścianę, Maski weneckie na ścianę, Maszyna do szlifowania ścian, Mata bambusowa na ścianę, Maty na ścianę, Meblościanka biała lakierowana, Meblościanka biała z szafą, Meblościanki pokojowe agata meble, Meblościanki z biurkiem, Mieszkania do wynajęcia kościan, Mocowanie do ściany Zacznijmy od stwierdzenia, że ​​nie jestem quilter i nigdy nie pikowałem w życiu ani jednej rzeczy. Ale lubię szyć proste linie Czytaj dalej W trakcie eksploatacji kopalni odpady przeróbcze powstawać będą w Zakładzie Przeróbki Węgla w Rejowcu Fabrycznym, gdzie skała będzie oddzielana od węgla i lokowana w wyrobisku po eksploatacji margli, co prowadzić będzie do wypełnienia wyrobiska i przywrócenia do stanu sprzed eksploatacji (rekultywacji terenu).
Obudowa wyrobisk górniczych I. Cel stosowania obudowy wyrobisk górniczych II. Podział obudowy górniczej III. Obudowa drewniana 1. Obudowa drewniana złożona 2. Rodzaje wiązań obudowy drewnianej a. Wiązanie polskie b. Wiązanie niemieckie c. Wiązanie szwedzkie 3. Obudowa tymczasowa 4. Wykonanie obudowy ostatecznej 5. Podparcie stropu stosami i organami 6. Obudowa wyrobisk w pokładach nachylonych i stromych. IV. Obudowa kamienna 1. Obudowa murowa 2. Obudowa betonowa 3. Obudowa żelbetowa 4. Obudowa natryskowa V. Obudowa metalowa wyrobisk korytarzowych 1. Obudowa stalowa sztywna 2. Obudowa stalowa podatna a. Wielkości i rodzaje łuków b. Połączenia łuków – strzemiona c. Okładziny d. Rozpory e. Wykonanie obudowy łukami podatnymi VI. Obudowa kotwowa 1. Wykonanie obudowy kotwowej 2. Kotwie a. Kotwie klinowe b. Kotwie ekspansywne c. Kotwie wklejane VII. Obudowa skrzyżowań wyrobisk korytarzowych VIII. Obudowa mieszana IX. Obudowa wyrobisk ścianowych X. Wybrane przepisy I. Cel stosowania obudowy wyrobisk górniczych Celem stosowania obudowy górniczej jest: ▬ zabezpieczenie przed zawałem wyrobiska, ▬ ochrona ludzi przed opadającymi skałami ze stropu i ociosów, ▬ utrzymanie przez ustalony czas przekroju poprzecznego wyrobiska w wymiarach gwarantujących bezpieczne oraz bezawaryjne prowadzenie: przewozu, transportu materiałów, wentylacji i innych funkcji, ▬ niedopuszczenie do wyrobiska wód i gazów z górotworu. Obudowa powinna być: ▬ dostosowana do warunków górniczo-geologicznych panujących w otoczeniu wyrobiska, ▬ dostosowana do wielkości, przeznaczenia i czasu istnienia wyrobiska wytrzymała oraz łatwa do wykonania i wymiany, ▬ odporna na gnicie i korozję, ▬ łatwa do transportu, ▬ bezpieczna w wykonaniu i eksploatacji, ▬ bezawaryjna, ▬ jej zakup i wykonanie powinny być ekonomicznie uzasadnione, II. Podział obudowy górniczej Obudowa górnicza wyrobiska składa się z zespołu powtarzalnych elementów zwanych zestawami obudowy. W zestawie obudowy możemy wyróżnić: ▬ elementy podstawowe (np. stojak, stropnica, spągownica, łuk), ▬ elementy pomocnicze (np. okorki, okładzina z siatki zgrzewanej, rozpory). Np. w przypadku obudowy drewnianej zestawem obudowy są odrzwia, a elementem podstawowym są stojaki i stropnica, natomiast elementami pomocniczymi są okorki i rozpory. Sposób rozmieszczenia zestawów obudowy w wyrobisku górniczym nazywa się systemem obudowy (np. podłużny lub poprzeczny w stosunku do czoła przodka). Obudowę górniczą można podzielić: Według rodzaju wyrobiska i systemu obudowy na: ▬ obudowę ścian, ▬ obudowę wyrobisk korytarzowych i komorowych, ▬ obudowę szybów. Według sposobu pracy oraz podstawowych cech konstrukcji na: ▬ obudowę podatną, ▬ obudowę sztywną, Według stosowanego materiału na obudowę: ▬ drewnianą, ▬ metalową, ▬ kamienną, ▬ z tworzyw sztucznych, ▬ mieszaną. Według rodzaju i sposobu współpracy z górotworem na: ▬ podporową – zabezpiecza strop, spąg i ocios wyrobiska poprzez ich podparcie, rozparcie lub podtrzymanie (np. obudowa typu ŁP, sekcja obudowy ścianowej itp.) ▬ kotwową, zabezpieczającą wyrobisko za pomocą kotwi spinających warstwy skalne, ▬ natryskową, wykonaną z materiału samowiążącego np. betonu nałożonego na strop i ociosy, ▬ kombinowaną. Niezależnie od powyższych podziałów wyróżniamy obudowę ostateczną (wykonywana z zamiarem pozostawienia jej na cały czas używalności wyrobiska) oraz obudowę tymczasową (zabezpiecza wyrobisko w trakcie wykonywania obudowy ostatecznej). III. Obudowa drewniana Pomimo pewnych wad (palność, butwienie, niska wytrzymałość, wysoki koszt) obudowa drewniana w pewnych przypadkach znajduje nadal zastosowanie. Sposoby zabudowy obudowy drewnianej mogą być: ▬ stojakami – zabudowanymi pojedynczo, (rys. 1a), ▬ krzyżami, (rys. 1b), ▬ stropnicami w gniazdach, (rys. 1c), ▬ złożone, to jest stojakami i stropnicami, biegunami, zastrzałami, rozporami, stosami, itd.), (rys. 1d), ▬ inne – stosami, organami. Rys. 1. Sposoby zabudowy wyrobiska górniczego pojedynczym stojakiem Obudowę stojakami, krzyżami stosuje się przy zwięzłych i mocnych skałach stropowych. Natomiast zabudowa stropnicami w gniazdach wymaga zwięzłych skałach ociosowych. Stropnica umieszczona zostaje pod stropem w gniazdkach z zawodami lub oparta na stalowych wspornikach zakotwionych w ociosie. Obecnie w polskim górnictwie węglowym ten rodzaj zabudowy nie jest praktycznie stosowany. 1. Obudowa drewniana złożona W warunkach słabych ociosów, występowania nacisków pionowych, poziomych lub obydwu form łącznie stosuje się obudowę złożoną (odrzwiową w różnych odmianach). W zależności od konstrukcji rozróżnia się odrzwia: ▬ otwarte, ▬ zamknięte. W zależności od możliwości przejmowania obciążeń rozróżnia się obudowy: ▬ normalną, ▬ wzmocnioną zastrzałami, ▬ wielobokową. W zależności od miejsca lokalizacji rozróżnia się: ▬ obudowę wyrobisk poziomych lub słabo nachylonych, ▬ obudowę wyrobisk nachylonych i stromych. Odrzwia stanowią pojedynczy zwykły zestaw obudowy złożonej ze stropnicy, co najmniej dwóch stojaków i elementów pomocniczych. Rozróżnia się odrzwia zwykłe otwarte (rys. 1d) lub zamknięte (rys. 2) stosowane tam, gdzie występuje wyciskanie spągu. Stojaki ze stropnicą łączone są za pomocą wiązań. W przypadku występowania większych ciśnień w wyrobiskach korytarzowych stosuje się dodatkowe stojaki środkowe, czyli tzw. pośredniaki. Rys. 2. Odrzwia zamknięte. 2. Rodzaje wiązań obudowy drewnianej Tworząc konstrukcje obudowy złożonej dokonuje się połączenia stojaka ze stropnicą, które nazywamy wiązaniem. Najczęściej stosowanych wiązaniem w górnictwie polskim jest wiązanie polskie oraz rzadziej niemieckie i szwedzkie. a. Wiązanie polskie Wymaga wykonania w grubszym końcu stojaka półokrągłego wycięcia, tzw. olunku, w którym to wycięciu spoczywa stropnica. Olunek (rys. 3) wykonuje się cylindryczną piłą mechaniczną na powierzchni lub siekierą na miejscu zabudowy. Wiązanie polskie a) widok wiązania polskiego b) olunek dobrze wykonany c) olunek źle wykonany Wiązanie polskie jest łatwe do wykonania i pracuje dobrze przy nacisku pionowym na stropnicę. Rysunek 4 przedstawia wyrobisko korytarzowe zabudowane obudową drewnianą z wiązaniem polskim. Przy nacisku bocznym stojaki mają tendencję do zsuwania się do wyrobiska. W takich przypadkach zabezpiecza się odrzwia rozporą zwaną podstropnicą ( Do błędów najczęściej spotykanych przy wykonywaniu w przodkach olunku należą: wykonanie olunku piłą ręczną, wykonanie olunku wąskiego i głębokiego, niewłaściwy dobór średnicy stojaka do średnicy stropnicy, wykonanie olunku w płaszczyźnie skośnej do osi stojaka. Rys. 4. Wyrobisko górnicze zabudowane odrzwiami polskimi Rys. 5. Rozpora stosowana przy bocznym ciśnieniu. b. Wiązanie niemieckie Wiązanie niemieckie (rys. 6) wymaga dokładnego wykonania. Wiązanie to pracuje dobrze zarówno przy ciśnieniu pionowym z góry, jak i przy ciśnieniu z boku. Rys. 6. Wiązanie niemieckie a) na ciśnienie z góry, b) na ciśnienie z boku, c, d) wadliwe wykonanie wiązania c. Wiązanie szwedzkie Wiązanie szwedzkie (rys. 7), stosowane przy ciśnieniach występujących od stropu i ociosów. Polega na styku płaszczyzny stojaka i stropnicy pod pewnym kątem. Rys. 7. Wiązanie szwedzkie. 3. Obudowa tymczasowa W postępującym przodku po odsłonięciu stropu należy natychmiast wykonać obudowę tymczasową (rys 8). W tym celu po przeprowadzeniu obrywki zawieszamy na podwieszkach (wieszaki) dwa podciągi (udźwigi) wysunięte do czoła przodka, na których kładziemy stropnicę. Między stropnicę i strop wkładamy okorki lub przy większych wyrwach w stropie połowice albo okrąglaki. Następnie podciągi klinujemy na podwieszkach, co powoduje dociągnięcie stropnicy do stropu. Całość wykonana w ten sposób stanowi obudowę tymczasową. Wykonywanie odrzwi za pomocą podciągów a) Widok obudowy tymczasowej, b) schemat rozmieszczenia elementów obudowy, c) sposób oklinowania podciągów. 1 — stropnica podwieszona w przodku na podciągach, 2, 3 — podciągi (udźwigi), 4, 5, 6, 7 — podwieszki, 8, 9 — stropnice podbudowane stojakami (kompletne odrzwia), 10, 11 — miejsca, w których będą zabudowane stojaki po wybraniu urobku, 12 — kliny 4. Wykonanie obudowy ostatecznej Po wybraniu urobku, pod podwieszoną stropnicą budujemy stojaki. Musimy pamiętać, aby stojaki były zabudowane zgodnie z godzinami, czyli wyznaczonym kierunkiem. Okorki lub połowice opinające strop lub ociosy powinny być unieruchomione przez oklinowanie. Odrzwia drewniane upodatnia się przez zabudowanie zaciosanych stojaków w stopie (rys. 9). Stopa stojaka powinna znajdować się na spągu w specjalnie wykonanym gniazdku. Rys. 9. Zaostrzenie stojaka w celu zwiększenia podatności obudowy przy ciśnieniu pionowym Wszelkie pustki między obudową a ociosami i stropem wyrobiska powinny być szczelnie wypełnione, przy czym przy obudowie drewnianej można wypełnić je przez wyklocowanie drewnem. Odległość między odrzwiami może wynosić max 1 m. Przy większym ciśnieniu górotworu musimy tą odległość zmniejszyć. W celu zwiększenia stabilności obudowy między odrzwia zabudowuje się rozpory drewniane, a w wyrobiskach o wysokości powyżej 3 m połączenie stojaka ze stropnicą powinno być zabezpieczone jak na rysunku 10. Rys. 10. Związanie stropnicy ze stojakiem a) klamrą ciesielską b) linką stalową Jednocześnie musimy pamiętać, że co wyrobisko to inne warunki górniczo-geologiczne i wymagania techniczne, które ma spełniać, dlatego występują różnice w wykonawstwie obudowy. 5. Podparcie stropu stosami i organami Stos zwany kasztem, stanowi podporę stropu wyrobiska górniczego charakteryzującą się dużą podpornością oraz dużą po wierzchnią podstawy, dzięki której utrzymuje on bez rozparcia stałą równowagę w pozycji stojącej. Stosy drewniane wykonywane są z okrąglaków lub kantówek układanych krzyżowo na sobie (rys. 11). Stos może być pusty lub wypełniony kamieniem. Rys. 11. Stos drewniany Gęsty szereg stojaków ustawiony wzdłuż lub w poprzek wyrobiska dla podparcia stropu i zabezpieczenia od strony zawału nazywamy organami (rys. 12). Rys. 12. Organy 6. Obudowa wyrobisk w pokładach nachylonych i stromych. Zagadnienie jest bardzo szerokie i dotyczy wyrobisk prowadzonych po nachyleniu lub po rozciągłości w pokładach nachylonych i stromych. Rys. 13. Stawianie stojaków przy nachyleniu. Jeżeli chodnik prowadzony jest po rozciągłości w pokładzie o dużym nachyleniu, to większe ciśnienie występuje od strony ociosu górnego. Jeżeli opinka opiera się bezpośrednio o stojaki, to występujące tu duże ciśnienie boczne przenosi się na stojaki i łamie je. Najlepiej w takich warunkach zastosować, poza normalnymi odrzwiami, specjalną obudowę składającą się ze słupów 1 zabudowanych w gniazdkach poza stojakami odrzwi i na nich zakładać opinkę 2 (rys. 14). Rys. 14. Obudowa chodnika prowadzonego po rozciągłości w pokładzie nachylonym bez przybierki spągu i stropu. Inne rozwiązania obudowy w pokładach nachylonych pokazano na rysunku 15. Rys. 15. Obudowa drewniana w pokładach nachylonych. IV. Obudowa kamienna Stosuje się ją do obudowy głównych wyrobisk udostępniających, wyrobisk komorowych oraz do obudowy szybów. Obudowa kamienna jest obudową sztywną. Można ją częściowo upodatnić przez stosowanie wkładek upodatniających (z twardego drewna) lub wykonanie podsadzki z drobnego kamienia (poduszki skalnej) między nią a górotworem. Obudowę kamienną wykonuje się z cegły, betonitów, betonu i żelbetu. Zależnie od warunków górniczo-geologicznych i ciśnień, jakie działają na obudowę, stosuje się różne kształty obudowy kamiennej (rys. 16). Rys. 16. Kształty obudowy kamiennej. Obudowę kamienną można podzielić na: murową, natryskową, betonową, żelbetową i prefabrykowaną. 1. Obudowa murowa Powstaje ona przez odpowiednie ułożenie i połączenie ze sobą cegły lub betonitów (bloczki betonowe) na zaprawie cementowej. Można w niej wyróżnić: fundament, mury ociosowe, wezgłowie sklepienia i sklepienie. Rys. 17. Proces wznoszenia obudowy murowej Obudowę murową wykonuje się w wydrążonym i zabezpieczonym obudową tymczasową wyrobisku w odległości 10 do 15 m od czoła przodku. Wznoszenie obudowy murowej pokazano na rysunku 17. ▬ Fundamenty pod mury ociosowe zakłada się na głębokości 0,3 do 0,5 m od spodku wyrobiska. Może on być wykonany z kamienia naturalnego, z betonu lub cegły. ▬ Mury ociosowe wznosi się na fundamentach układając warstwy cegieł oraz kontrolując ich ułożenie poziomicą i pionem. Grubość murów i sklepień z cegły wykonuje się zazwyczaj na 1,5 lub 2 cegły, tj. 38 lub 51 cm. Cegły (rys. 18) produkuje się o różnych wymiarach, Najczęściej wymiary cegieł wynoszą 25 × 12 × 6,5 cm, natomiast grubość spoiny przyjmuję się, że wynosi 1 cm. Cegły układa się według określonego układu, czyli wiązania. ▬ Sklepienie może mieć kształt odcinka koła, półkola lub paraboli. Wykonuje się je na deskowaniu wspartym na krążynach o krzywiźnie odpowiadającej krzywiźnie sklepienia. Krążyny wykonane są z desek lub stali. Sklepienie muruje się począwszy od wezgłowi do szczytu. W szczycie umieszcza się klin z ociosanej cegły zwany zwornikiem. Krążyny można usunąć po związaniu zaprawy w spoinach, a więc najwcześniej po upływie 48 godzin od chwili zakończenia murowania. Obudowę można powiązać z górotworem albo za pomocą za prawy wiążącej mury i sklepienie ze skałami otaczającymi lub za pomocą podsadzki wykonanej z drobnego kamienia. Rys. 18. Cegła pełna 2. Obudowa betonowa Stanowi monolit z betonu. Wykonuje się ją odcinkami długości 4 do 6 m. Po ułożeniu fundamentów robi się odeskowanie (oszalowanie) wsparte na krążynach drewnianych lub stalowych i stojakach (rys. 19). Przestrzeń odeskowaną wypełnia się betonem. Rys. 19. Deskowanie obudowy betonowej. 3. Obudowa żelbetowa Można ją podzielić na: ▬ zwykłą, wykonywaną bezpośrednio w wyrobisku w formie monolitu, ▬ prefabrykowaną, złożoną z prefabrykowanych segmentów wykonanych na powierzchni i montowaną w wyrobisku (rys. 20). Rys. 20. Obudowa żelbetowa pierścieniowa z elementów prefabrykowanych 4. Obudowa natryskowa Obudowa natryskowa (torkretowa) stanowi obudowę górniczą wykonaną z warstwy betonu nałożonego przez natryskiwanie na strop i ociosy w celu ich umocnienia lub uszczelnienia. Obudowa betonem natryskowym stanowi obudowę sztywną przystosowaną do przenoszenia obciążeń statycznych, ochrania górotwór przed odspajaniem się odłamków, zapobiega wietrzeniu. Obecnie stosuje się bardzo często połączenie obudowy natryskowej z obudową typu ŁP i opinką z siatki zgrzewanej. Jest to rozwiązanie szybkie w wykonaniu i tanie. Istnieją dwie metody wykonywania betonu natryskowego: ▬ metoda sucha - przygotowana uprzednio sucha masa betonowa podawana jest przy pomocy sprężonego powietrza rurociągiem elastycznym do dyszy natryskowej gdzie następuje mieszanie suchej masy betonowej z wodą a następnie tak przygotowany beton z dużą prędkością jest natryskiwany na strop i ociosy; ▬ metoda mokra - dozowanie i mieszanie wszystkich składników betonu następuje w betoniarce a następnie tak przygotowana mieszanina jest transportowana pneumatycznie lub hydraulicznie rurociągiem elastycznym do dyszy natryskowej. V. Obudowa metalowa wyrobisk korytarzowych Obecnie w wyrobiskach chodnikowych stosuje się głównie obudowę chodnikową stalową. Jest ona znacznie wytrzymalsza na ciśnienie górotworu niż obudowa drewniana, trwalsza, szybsza w montażu, można jej użyć wielokrotnie co w efekcie powoduje, że jest tańsza w eksploatacji. Rozróżniamy obudowę stalową sztywną i podatną. 1. Obudowa stalowa sztywna Obudowa sztywna ma sporadyczne zastosowanie w skałach sztywnych, gdzie nie jest dopuszczalne obniżenie stropu. zastosowanie w skałach sztywnych, gdyż nie dopuszcza ona do pękania i obniżania się stropu. Obudowa stalowa sztywna może być zbudowana z: ▬ odrzwi prostokątnych złożonych ze stropnicy podpartej sztywnymi stojakami, całość połączona jest na sztywno tzw. butami, ▬ odrzwi łukowych połączonych ze sobą przy pomocy złączy sztywnych. 2. Obudowa stalowa podatna Najpopularniejszym przedstawicielem tego typu obudowy stosowanym w wyrobiskach korytarzowych są odrzwia wykonane z łuków podatnych, inaczej krótko obudowa ŁP. Obudowa ta znalazła w górnictwie bardzo szerokie zastosowanie. Stosowana jest do obudowy wyrobisk korytarzowych, gdzie występują duże ciśnienia pionowe i boczne. Jest w znacznym stopniu odporna na duże ciśnienia statyczne pionowe i boczne oraz ciśnienie dynamiczne. Odrzwia składają się z łuku stropnicowego i dwóch łuków ociosowych, łączonych strzemionami (rys. 21). Przy większych przekrojach odrzwi stosuje się obudowę czteroczęściową, składającą się z dwóch łuków ociosowych i dwóch łuków stropnicowych. W skład obudowy łukami podatnymi wchodzą również okładziny, rozpory, a przy miękkich spągach płyty spągowe ( betonowe tzw. pestki lub stalowe). Rys. 21. Obudowa łukami podatnymi ŁP Łuki podatne wyrabiane są z kształtowników stalowych profilu korytkowym lub V (rys. 22). Profil korytkowy został zastąpiony profilem V, który ma lepsze parametry wytrzymałościowe. Rys. 22. Profile korytkowy i V w przekroju poprzecznym a. Wielkości i rodzaje łuków Kształtowniki o profilu korytkowym (zwanym także profilem TH) posiadają dwa profile KS i KO. Łuki stropnicowe mają mniejszy profil (KS), aby mogły wchodzić w korytka łuków ociosowych (o profilu KO). Na przykład symbol KS 21 oznacza profil korytkowy stropnicowy o masie 21 kg/m. Odrzwia łukowe podatne ŁP występują w dziesięciu wielkościach oznaczonych ŁP 1, ŁP 2 itd. W załączniku 1 podano wymiary i masę poszczególnych wielkości odrzwi ŁP o profilu korytkowym. Obecnie obudowa ŁP o profilu TH nie jest stosowana, można ją spotkać jedynie w starych wyrobiskach Profil TH zastąpił profil V. Kształtowniki o profilu V mogą być o przekroju: V21, V25, V29, V32, V36 i V44. Oznaczenie V oznacza typ kształtownika, a 21 itd. masę w kilogramach na 1 mb. Przyjmuje się zasadę im większe ciśnienie na obudowę tym większy przekrój profilu. W zależności od konstrukcji rozróżnia się dwa rodzaje łuków: ociosowy z odcinkiem prostym na dolnym końcu łuku i stropnicowy o jednakowym promieniu na całej długości. W zależności od przeznaczenia rozróżnia się dwie odmiany łuków: do odrzwi trzyczęściowych (zał. 2) i do odrzwi czteroczęściowych (zał. 3). Niezależnie od w/w odmian odrzwi znalazły zastosowanie inne rozwiązania konstrukcyjne obudowy na bazie profili stalowych (zał. 4). W zależności od typu odrzwi występują różne oznaczenia, np.: ŁP9/V29/A oznacza łuk podatny o wielkości odrzwi 9 wykonany z kształtownika V29, do odrzwi trzyczęściowych, typoszeregu A[1], ŁP16/V36/4/A oznacza łuk podatny o wielkości odrzwi 16 wykonany z kształtownika V36 do odrzwi czteroczęściowych typoszeregu A. Wymiary i masę łuków typu V podano w załącznikach 2 i 3. b. Połączenia łuków – strzemiona Elementy odrzwi o profilu korytkowym (TH) połączone są strzemionami typu K (kabłąkowe) (rys. 23). Strzemiona powinny być umieszczone w odległości od siebie 20 cm, a odległość ich od końca zakładki powinna wynosić około 10 cm. Rys. 23. Połączenia łuków o profilu korytkowym a) połączenie łuków ŁP o profilu korytkowym za pomocą kabłąków b) strzemiona do łączenia luków ŁP 1 — śruba kabłąkowa, 2 — nakrętka, 3 — podkładka (łubek) Odrzwia o profilu „V” połączone są strzemionami typu SD (rys. 24). Strzemię typu SD składa się z następujących części: jarzma dolnego, jarzma górnego i dwóch śrub z nakrętkami. Rys. 24. Strzemię dolne Dla kształtowników V21, V25 i V29 stosujemy połączenia dwustrzemieniowe SD21, SD25 i SD29 składające się z strzemion górnego i dolnego. Sposób montażu takich strzemion przedstawia rysunek 25. Przykłady połączeń łuków z kształtowników o profilu „V” dwoma strzemionami Dla kształtowników V32, V36 i V44 stosujemy połączenia trójstrzemieniowe SD32, SD36 i SD44 składające się z strzemion górnego, środkowego i dolnego. Sposób montażu takich strzemion przedstawia rysunek 26. Przykłady połączeń łuków z kształtowników o profilu „V” trzema strzemionami Śruby strzemion muszą być dokręcane z określonym momentem (załącznik 5) kluczem dynamometrycznym (rys. 27). Śruby należy kontrolować i dokręcać jeszcze przez parę następnych dni po zabudowaniu obudowy. Rys. 27. Klucz dynamometryczny c. Okładziny Okładziny stanowią istotny element obudowy odrzwiowej podatnej. Zapewniają one zarówno opięcie wyłomu skalnego wyrobiska oraz rozparcie i powiązanie poszczególnych odrzwi. Opięcie wyłomu skalnego: ▬ zabezpiecza ludzi i urządzenia pracujące w wyrobisku przed opadem odłamków skalnych, ▬ przenosi ciśnienie górotworu na odrzwia, ▬ przeciwdziała odprężeniu się skał za obudową. Okładziny mogą być żelbetowe (tzw. betoniki) i stalowe. Obecnie najpopularniejsze są stalowe wykonane z siatki zgrzewanej o różnej grubości i szerokości. d. Rozpory Ustalają odległość, w jakiej stawiane są odrzwia oraz zapewniają stateczność obudowy. Obecnie stosuje się rozpory stalowe o dwustronnym kierunku działania. Przyjmuje się, że na jeden łuk ŁP muszą przypadać minimum dwie rozpory zabudowane tak aby tworzyły ciąg współosiowy z pozostałymi rozporami. e. Wykonanie obudowy łukami podatnymi Sposób wykonania obudowy tymczasowej zależy od metody drążenia wyrobiska korytarzowego. W przypadku drążenia przy pomocy kombajnu chodnikowego stropnicę podnosimy przy pomocy ramienia urabiającego, zakładamy siatkę zgrzewaną na strop i następnie dociskamy ją ramieniem kombajnu do stropu. Pod tak zabezpieczony strop możemy bezpiecznie wejść i dokończyć wykonywanie obudowy. Można to zobaczyć na szkicu w załączniku 6 oraz prześledzić na filmie 1. Film przedstawia stawianie obudowy ŁP nie do końca zgodnie z przepisami bhp, ale za to świetnie przedstawia pracę górnika w przodku w latach osiemdziesiątych ubiegłego wieku. Film 1. Źródło You Tube Natomiast, gdy drążymy wyrobisko przy pomocy MW (materiałów wybuchowych) wykonanie obudowy tymczasowej jest bardziej pracochłonne i niebezpieczne. Po odpaleniu MW w przodku znajduje się stos urobku a nad nim odsłonięty strop. W pierwszej kolejności musimy oberwać łomem słabe skały, następnie przesuwamy podciągi z szyn (1) (rys. 28 oraz załącznik 7) w kierunku czoła przodka. Na podciągi wsuwamy stropnicę ŁP (3), następnie układamy podkłady drewniane (2) i całość dociągamy do stropu śrubami na wieszakach (4). Pod tak zabezpieczony strop możemy wejść i wybierać urobek. Przed opadem skał z czoła przodka zabezpiecza nas profil stalowy (5) przymocowany do podciągu. Po wybraniu urobku przystępujemy do zabudowy pomostu roboczego, który może być zawieszony na prętach stalowych (6) zakotwionych w ociosie lub na drabinach stalowych opartych o ocios. Następnie przystępujemy do wykonania obudowy ostatecznej. Rys. 28. Obudowa tymczasowa w wyrobisku korytarzowym prowadzonym w obudowie ŁP Do podwieszonej na podciągach stropnicy dostawimy łuki ociosowe zgodnie z godzinami (kierunkiem), zakładamy strzemiona, sprawdzamy zakładki (długość połączenia łuku ociosowego z stropnicą, patrz zał. 1, 2, 3), dokręcamy kluczem dynamometrycznym nakrętki na śrubach strzemion. Dolne końce łuków ociosowych stawia się w gniazdach wykonanych w spągu lub w przypadku miękkich skał na stopach podporowych. Zakładamy rozpory. Kończymy wykonywanie opinki ociosów i stropu. Pustą przestrzeń miedzy obudową a ociosem i stropem wypełniamy skałą. Ponownie dokręcamy strzemiona. Musimy zwrócić uwagę na prawidłowe wsunięcie łuku stropnicowego do łuku ociosowego, aby zachować prawidłowy kształt odrzwi ŁP (rys. 29). Rys. 29. Prawidłowe połączenie łuków odrzwi ŁP. W wyrobiskach o nachyleniu mniejszym od 25° łuki ustawia się prostopadle do osi wyrobiska. Jeżeli nachylenie wyrobiska jest większe od 25°, to łuki przechyla się górą o 5° (rys. 30). Rys. 30. Stawianie odrzwi obudowy ŁP w wyrobiskach nachylonych. Mimo prawidłowo wykonanej obudowy na skutek dużych ciśnień statycznych i dynamicznych obudowa może ulec znacznym deformacjom co przedstawia rysunku 31. Rys. 31. Zdeformowana obudowa typu ŁP. VI. Obudowa kotwowa Obudowa kotwowa wzmacnia górotwór wokół wyrobiska za pomocą kotwi. Stosując kotwie w stropie wyrobiska możemy: — przypiąć skały znajdujące się wewnątrz naturalnego sklepienia ciśnień do skał położonych poza jego zasięgiem (rys. 32a), — spiąć warstwy leżące w zasięgu kotwi (rys. 32b), Rys. 32. Charakter pracy kotwi w górotworze a — przypięcie mało wytrzymałych warstw skalnych 2 do skał mocnych 1, b — spięcie cienkich warstw stropowych w pakiet zapewniający wyższą wytrzymałość. 1. Wykonanie obudowy kotwowej Obudowa kotwowa powinna być wykonana bezpośrednio po wydrążeniu jednego pola wyrobiska, zanim skały stropowe ulegną poluzowaniu. Kotwienie stropu obejmuje trzy zasadnicze czynności: ▬ wiercenie otworów kotwowych, ▬ rozparcie kotwi w otworach, ▬ spięcie warstw górotworu przez założenie stropnic lub płyt oporowych i dokręcenie nakrętek. Do wiercenia otworów używa się wiertarek górniczych z podpórkami lub specjalnie w tym celu skonstruowanych kotwiarek (załącznik 8). Po wywierceniu otworu wkłada się kotew i rozpiera się ją na dnie otworu w sposób zależny od rodzaju kotwi. W razie stosowania stropnic podpiera się je tymczasowymi stojakami. Bardzo popularna jest obudowa kotwowa w połączeniu z stropnicami o profilu korytkowym lub „V”, które są podparte stojakami drewnianymi lub stalowymi na stałe (załącznik 9). Obudowę taką nazywamy kotwowo-podporową. Innym rozwiązaniem jest przykotwienie siatki zgrzewanej kotwami tak jak na rysunku poniżej. Rys. Strop wyrobiska korytarzowego zabudowany kotwami. 2. Kotwie Kotwie ze względu na zasadę pracy można podzielić na kotwie: ▬ klinowe, ▬ ekspansywne (szczękowe), ▬ wklejane o umocowaniu odcinkowym lub o utwierdzeniu ciągłym. a. Kotwie klinowe Kotwie klinowe, w których utwierdzenie w dnie otworu spowodowane jest przez dobicie żerdzi (młotkiem pneumatycznym) co powoduje rozparcie klina. Wstępne naprężenie żerdzi uzyskuje się przez dokręcenie nakrętki na końcówce kotwi (rys. 33). Rys. 33. Kotew klinowa 1 —klin, 2 — żerdź (cięgno), 3 — podkładka, 4 — nakrętka b. Kotwie ekspansywne Kotwie ekspansywne, w których głowica żerdzi połączona jest z rozpieraczem naciskającym na szczęki. Obrót żerdzi powoduje nacisk rozpieracza na szczęki i utwierdzenie kotwi w końcowym odcinku otworu (rys. 34 i 35). Kotwie te można rabować. Stosowane są szeroko w górnictwie miedziowym. Rys. 34. Kotew ekspansywna typ KE-3 1 — żerdź, 2 — rozpieracz, 3 — szczęka, 4 — sprężyna, 5 — podkładka zasadnicza, 6 — nakrętka, 7— podkładka pomocnicza, 8— śruba Rys. 35. Kotew ekspansywna PS ze stożkiem rozporowym 1- żerdź 2 – rozpieracz 3 – szczęka 4 – podkładka 5 – nakrętka zasadnicza 6 – nakrętka pomocnicza c. Kotwie wklejane Kotwie wklejane można podzielić na dwie zasadnicze grupy: ▬ kotwie z wklejeniem odcinkowym (rys. 36a), ▬ kotwie z wklejeniem ciągłym (rys. 36b). Rys. 36. Kotwie wklejane POK 36 (przystosowane do otworów o średnicy 36 mm) a — kotew wklejana o wklejeniu odcinkowym, b — kotew wklejana o wklejeniu ciągłym 1 — tworzywo wklejające, 2 — żerdź kotwowa, 3 — pierścień oporowy, 4 — uszczelka gumowa Φ 0,036 m, 5 — podkładka zasadnicza, 6 — nakrętka zasadnicza, 7— podkładka pomocnicza, 8 — nakrętka pomocnicza, 9 — uszczelka gumowa Φ 0,046 m Kotew wklejana złożona jest z kotwi właściwej i masy klejącej. Masa klejąca przygotowana jest w tzw. ładunkach wklejających zawierających klej dwuskładnikowy, z którego po wymieszaniu w otworze powstaje spoiwo łączące żerdź kotwi z górotworem. Ładunki wklejające umieszczone są w fiolkach szklanych lub plastikowych. Żerdź w chwili montażu ma za zadanie rozbicie ładunków wklejających oraz wymieszania masy wklejającej w otworze przed jej związaniem. Do tego celu służy użebrowanie żerdzi i uchwyt, umożliwiający połączenie z wiertarką w celu wprawienia jej w ruch obrotowy. Kotwie wklejane POK 36 osiągają po 10 minutach nośność 50 kN, a po 20 minutach nośność ich dochodzi do 130 kN. Elementy pomocnicze kotwi wklejanych stanowią podkładki i nakrętki, uszczelki i zaciski. Kotwie POK 36 mają dwa rodzaje nakrętek i podkładek. Są to: ▬ podkładka i nakrętka pomocnicza, ▬ podkładka i nakrętka zasadnicza. Podkładka i nakrętka zasadnicza służą do nadania kotwom wstępnego naciągu, a więc potrzebne są tylko do kotwi odcinkowo wklejanych. Do podtrzymania opinki służy zestaw podkładki i nakrętki pomocniczej. Obudowa kotwowa ma wiele zalet. Daje ona dużą oszczędność materiałów do obudowy, umożliwia zmniejszenie wyłomu wyrobiska, gdyż nie powoduje zmniejszenia jego wymiarów oraz przy zmechanizowanym wierceniu otworów kotwowych wymaga mniejszego nakładu pracy niż inne rodzaje obudowy, a przez to przyczynia się do „zwiększenia postępu i zmniejszenia kosztów wykonania robót. VII. Obudowa skrzyżowań wyrobisk korytarzowych Skrzyżowania[2] wyrobisk korytarzowych są narażone na wzmożone ciśnienie statyczne i dynamiczne górotworu. Wzrost ciśnienia potęguje duży przekrój poprzeczny samego skrzyżowania. O wyborze rodzaju obudowy połączeń wyrobisk korytarzowych decydują: ▬ warunki geologiczno-górnicze, ▬ czas użytkowania wyrobiska, ▬ przyjęte metody drążenia. Najprostszym typem skrzyżowania jest skrzyżowanie wyrobisk chodnikowych w obudowie drewnianej pod kątem prostym. W miejscu przewidywanego rozpoczęcia nowego wyrobiska (rys. 37) zakłada się podciąg pomocniczy 1, podpierając nim stropnice 3, następnie usuwa się stojaki w miejscu rozpoczęcia wybierki calizny. Z kolei zabudowuje się podciąg ostateczny 2 i usuwa podciąg pomocniczy 1. W przypadku zwiększonego ciśnienia górotworu lub większej szerokości d nowego wyrobiska stosuje się szyny kolejowe lub profile stalowe korytkowe lub „V”. Rys. 37. Schemat wykonania obudowy drewnianej odgałęzienia pod kątem prostym wykonanego od chodnika wyjściowego Obudowa odgałęzienia musi być wykonywana ze szczególną ostrożnością oraz zgodnie z dokumentacją. Obecnie najczęściej spotykane jest skrzyżowanie wykonane w obudowie ŁP. Wyrobiska mogą się łączyć ze sobą pod kątem prostym lub ostrym tak jak przedstawia to rysunek 38. W tym rozwiązaniu najbardziej narażone na odkształcenia są elementy łukowe w narożniku rozwidlenia. Aby wzmocnić całe skrzyżowanie zabudowuje się dodatkowe podciągi na łukach ociosowych i stropnicowych obudowy ŁP, które wykonane są z szyn. Sklepienie pomiędzy ostatnimi o największym wymiarze odrzwiami a narożnikiem zabezpiecza się najczęściej krótkimi stalowymi stropnicami opartymi jednym końcem w narożniku, a drugim na stropnicy odrzwi o największym wymiarze. Stropnice te spięte są strzemionami ze stropnicami odrzwi. Rysunki innych skrzyżowań wyrobisk korytarzowych przedstawia załącznik 10. Rys. 38. Wykonywanie skrzyżowania (rozwidlenia) obudowy metalowej ŁP 1 — odrzwia o największym wymiarze, 2 — odrzwia o wymiarach normalnych, 3, 4 — stalowe stropnice zabezpieczające strop pomiędzy odrzwiami o największym wymiarze i odrzwiami normalnymi Szczególnym przypadkiem skrzyżowania jest połączenie chodnika podścianowego lub nadścianowego z dowierzchnią ścianową. Czas istnienia powyższego połączenia jest krótki. Występują tam duże koncentracje ciśnień. Jednocześnie z uwagi na zabudowane tam maszyny wymagane jest duże pole powierzchni skrzyżowania (załącznik 11). Zasady jakie obejmują zabudowę skrzyżowań dotyczą także zabudowy wnęk i obejść (załącznik 12). VIII. Obudowa mieszana Obudowa mieszana jest to obudowa górnicza, której elementy wykonane są z różnego rodzaju materiału (np. stojaki drewniane a stropnice metalowe). W wyrobiskach korytarzowych stosuje się: ▬ obudowę stalowo-drewnianą, ▬ obudowę stalowo-kotwową, ▬ obudowę stalowo-murową (również w wyrobiskach komorowych). Obudowę stalowo-drewnianą w wyrobiskach korytarzowych stanowią odrzwia proste złożone ze stojaków drewnianych i stropnic stalowych. Stropnice wykonuje się z szyn, lub prostych profili stalowych takich jak do łuków obudowy ŁP. Obudowę stalowo kotwową w wyrobiskach korytarzowych stanowią najczęściej odrzwia stalowe złożone z profilu stalowego korytkowego lub „V”, który podparty jest stojakami stalowymi. Dodatkowo strop jest zakotwiony. Obudowę stalowo-murową stawia się w wyrobiskach, których czas istnienia jest długi. W celu zmniejszenia pracochłonności wykonywania obudowy murowej stosuje się mury ociosowe proste, na których opierają się stalowe stropnice. Stropnice stalowe opierają się na murach (rys. 39). Rys. 39. Chodnik w obudowie stalowo-murowej 1 — stropnica stalowa, 2 — okładziny żelbetowe, 3 — podkładki drewniane lub stalowe 4 — mur 5 — ściek Pewną odmianą obudowy mieszanej jest obudowa kombinowana, której ścianki są wykonane z kilku rodzajów materiałów. Najczęściej są to łuki podatne, na które jest położony beton lub postawiony mur z cegły. IX. Obudowa wyrobisk ścianowych Warunki, w jakich pracuje obudowa wyrobisk wybierkowych (ścianowych) różnią się od warunków, w jakich pracuje obudowa wyrobisk korytarzowych. Wyrobiska wybierkowe charakteryzują się krótkim czasem istnienia i dużą powierzchnią odkrytego stropu. Obudowa tych wyrobisk narażona jest na duże ciśnienie górotworu, dlatego powinna być wykonywana bardzo starannie i w jak najkrótszym czasie, aby strop nie zdążył popękać. Musi być ona zawsze doprowadzona do samego przodku, aby praca odbywała się pod zabudowanym stropem. Powyższe kryteria spełnia obudowa zmechanizowana. Z tej to przyczyny rezygnuje się z innych typów obudów ścian na korzyść obudów zmechanizowanych współpracujących z kombajnami i przenośnikami zgrzebłowymi. Zebrał i opracował: Czesław Zając luty 2004, październik 2008, styczeń 2018 X. Wybrane przepisy ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ENERGI z dnia 23 listopada 2016r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących prowadzenia ruchu podziemnych zakładów górniczych ……………………………………………………………………….. Rozdział 6 Obudowa wyrobisk §119. 1. Obudowę wyrobiska dostosowuje się do warunków geologiczno-górniczych. 2. Obudową zabezpiecza się strop niezwłocznie po odsłonięciu, uwzględniając stosowaną technologię prowadzenia robót 3. W wyrobiskach drążonych w skałach dostatecznie mocnych, niegrożących zawałem, po dokładnym rozeznaniu warunków geologiczno-górniczych oraz przeprowadzeniu badań górotworu kierownik ruchu zakładu górniczego zezwala na niestosowanie obudowy. 4. Wyrobiska, w których nie wykonano obudowy, kontroluje się z częstotliwością określoną przez kierownika działu górniczego. §120. 1. Dobór obudowy w poszczególnych wyrobiskach jest dokonywany przez kierownika działu górniczego na podstawie: 1) warunków górniczo-geologicznych 2) opinii uczelni albo instytutu badawczego —w przypadku wyrobisk zlokalizowanych w odległości niewiększej niż 4m pod gruzowiskiem zawałowym. 2. Dobór obudowy: 1) szybów lub szybików i wlotów do szybów lub szybików, 2) wyrobisk o przekroju poprzecznym większym niż 30 m2 w zakładach górniczych wydobywających węgiel —jest dokonywany przez kierownika działu górniczego na podstawie opinii rzeczoznawcy. 3. Rodzaje obudowy oraz zasady jej wykonywania określa się w projekcie technicznym lub technologii, o których mowa w §38. 4. Osoby dozoru ruchu zakładu górniczego zapoznają osoby wykonujące obudowę z ustalonym rodzajem obudowy dla danego wyrobiska i sposobem jej wykonywania. §121. 1. Częstotliwość kontrolowania stanu obudowy wyrobisk jest określana przez kierownika działu górniczego. 2. Kontrola obudowy głównych wyrobisk, w szczególności szybów lub szybików, wlotów do szybów lub szybików, głównych dróg przewozowych oraz wentylacyjnych, jest przeprowadzana raz na kwartał przez osobę wyższego dozoru ruchu zakładu górniczego wyznaczoną przez kierownika ruchu zakładu górniczego. 3. Kontrola stanu obudowy szybów lub szybików bez przedziału drabinowego, wyposażonych w pomocniczy wyciąg szybowy z przewoźną maszyną wyciągową, jest przeprowadzana w sposób i z częstotliwościami określonymi przez kierownika mchu zakładu górniczego, z uwzględnieniem wyników badania stanu technicznego obudowy oraz wyników poprzednich kontroli. Kontrolę przeprowadza się nie rzadziej niż co 12 miesięcy. 4. Kontrola stanu obudowy szybów lub szybików z przedziałem drabinowym niewyposażonych w górniczy wyciąg szybowy jest przeprowadzana w sposób i z częstotliwościami określonymi przez kierownika mchu zakładu górniczego, z uwzględnieniem wyników badania stanu technicznego obudowy oraz wyników poprzednich kontroli. Kontrolę przeprowadza się nie rzadziej niż co 12 miesięcy. 5. Sposób i częstotliwość kontroli obudowy szybów lub szybików do odwadniania za pomocą pomp głębinowych jest określana przez kierownika mchu zakładu górniczego z uwzględnieniem wyników badania stanu technicznego obudowy oraz wyników poprzednich kontroli. 6. Kontrole pomiary geometrii obudowy szybów i szybików są dokonywane przez mierniczego górniczego w terminach określonych przez kierownika mchu zakładu górniczego, w zależności od warunków lokalnych, nie rzadziej niż co 5 lat. 7. Badania stanu technicznego obudowy szybów i szybików są wykonywane przez rzeczoznawcę nie rzadziej niż co 5 lat. W trakcie tych badań rzeczoznawca: 1) uwzględnia w szczególności: a) monitoring hydrogeologiczny i geofizyczno-geotechniczny, b) wyniki pomiarów geometrii obudowy przeprowadzone przez mierniczego górniczego, c) wpływ dokonanej i projektowanej eksploatacji górniczej na powierzchnię, a w szczególności powstałe deformacje nieciągłe 2) wykonuje: a) badania nieniszczące, b) badania niszczące próbek pobranych z obudowy z określeniem miejsca, z którego zostały pobrane. 8. Ekspertyza opracowana przez rzeczoznawcę zawiera wyniki badań i ocenę stanu technicznego obudowy z określeniem zakresu zabezpieczeń i napraw, prognozy zużycia obudowy oraz warunków dalszej eksploatacji. §122. 1. Dopuszcza się wykorzystywanie obudowy wyrobiska do: 1) zawieszenia, podnoszenia lub przesuwania maszyn, urządzeń i materiałów, których ciężar nie spowoduje obciążeń dynamicznych, w szczególności kabli elektrycznych z osprzętem, lutniociągów z wentylatorami i rurociągów; 2) podnoszenia, przesuwania i zawieszania maszyn, urządzeń i materiałów, które mogą spowodować obciążenia dynamiczne w przypadku wykorzystania: a) doraźnego — pod warunkiem zastosowania dodatkowej obudowy wzmacniającej oraz uzyskania zgody osoby dozoru górniczego, b) stałego — zgodnie z opracowaną dokumentacją techniczną po uzyskaniu zgody kierownika działu górniczego. 2. Użycie zestawów obudowy zmechanizowanej wyrobiska do podnoszenia ciężkich elementów wyposażenia ściany jest dopuszczalne. zgodnie z wymaganiami ustalonymi w dokumentacji techniczno-ruchowej. 3. Podwieszanie do pojedynczej kotwi obudowy ostatecznej wyrobiska elementów wyposażenia, o ciężarze większym niż 10 kN lub wywołujących obciążenia dynamiczne jest niedopuszczalne. 4. Maksymalna siła wypadkowa pochodząca od kolejki wraz z ładunkiem i obciążeniem pochodzącym od innych urządzeń, jaką można obciążyć pojedyncze odrzwia obudowy nie przekracza 40 kN. Stosowanie większych obciążeń jest dopuszczalne pod warunkiem przeprowadzenia obliczeń potwierdzających zachowanie stateczności obudowy wyrobiska. §123. W miejscach niezabezpieczonych obudową jest dopuszczalne przebywanie wyłącznie osób wykonujących obudowę tymczasową lub kotwową. §124. 1. Obudowę podporową wyrobisk wykonuje się w sposób zapewniający: 1) zabezpieczenie obudową stropu niezwłocznie po jego odsłonięciu; 2) jej odpowiednią stabilność i podporność; 3) wypełnienie przestrzeni między obudową a wyłomem: 4) dodatkowe zabezpieczenie przed przewróceniem stojaków obudowy indywidualnej o wysokości większej niż 3 m. 2. W przypadku pogorszenia się właściwości skał lub zwiększenia ciśnienia górotworu obudowę podporową wyrobisk niezwłocznie się wzmacnia. §125. 1. Stosowanie samodzielnej obudowy kotwowej w zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny jest dopuszczalne wyłącznie w przypadku gdy: 1) skały stropowe mają średnio ważoną wytrzymałość na jednoosiowe ściskanie (Rc), badaną dla pakietu skał o grubości 3 m wynoszącą nie mniej niż: a) 15 MPa — dla warstw o budowie płytowej oraz mierzoną szczelinowatość skał stropowych (RQD) wynoszącą nie mniej niż 20%, b) 10 MPa — dla warstw o budowie masywnej oraz mierzoną szczelinowatość skał stropowych (RQD) wynoszącą nie mniej niż 40%, 2) górotwór jest suchy lub nierozmakający i współczynnik rozmakalności (r) wynosi nie mniej niż 0,8; 3) służy do zabezpieczenia wyrobisk korytarzowych i komorowych o powierzchni przekroju poprzecznego nie większej niż 30 m2 i szerokości wyrobiska nie większej niż 7 m; 4) doboru obudowy kotwowej lub kotwowo-podporowej dokonuje kierownik działu górniczego na podstawie projektu opracowanego przez rzeczoznawcę, zawierającego w szczególności: a) rozeznanie warunków górniczo-geologicznych, b) miejsca badań, zasięg rozpoznawania skał i wyniki przeprowadzenia badań górotworu, c) dobór obudowy kotwowej, d) sposób wykonania obudowy kotwowej, e) sposób instalowania i rozmieszczenia wskaźników rozwarstwień, f) organizację nadzoru i kontroli. 2. Stosowanie obudowy kotwowej do zabezpieczenia wyrobisk w zakładach górniczych wydobywających rudy miedzi, cynku i ołowiu jest dopuszczalne wyłącznie w przypadku gdy: 1) skały stropowe mają średnio ważoną wytrzymałość na: a) jednoosiowe ściskanie Rc), badaną dla pakietu skał o grubości równej szerokości projektowanego wyrobiska — wynoszącą nie mniej niż 15 MPa, b) rozciąganie (Rr) —wynoszącą nie mniej niż 2 Mpa; 2) skały mają w strefie przewidzianej do kotwienia w zakładach górniczych wydobywających rudy miedzi średnią podzielność nie mniejszą niż 20 mm i nie wykazują naturalnej skłonności do odspajania się; 3) występujące w zakładach górniczych wydobywających rudy cynku i ołowiu gniazda brekcji nie wykazują skłonności do odpadania: 4) opracowano projekt techniczny, który zawiera w szczególności: a) klasy stropu ustalone na podstawie badań geomechanicznych przeprowadzonych przez rzeczoznawcę, b) badania geomechaniczne właściwości skał oraz badania uzupełniające, c) dobór obudowy kotwowej, d) zabezpieczenie ociosów, e) zabezpieczenie stropu wyrobisk w fazie likwidacji, f) sposób wykonania obudowy kotwowej, g) organizację nadzoru i kontroli. 3. W zakładach górniczych, w których nie jest wydobywany węgiel, nie są wydobywane rudy miedzi oraz rudy cynku i ołowiu, stosowanie obudowy kotwowej jest dopuszczalne za zgodą kierownika ruchu zakładu górniczego i na zasadach określonych przez niego. §126. 1. Rabowanie obudowy wykonuje się zgodnie z instrukcją zatwierdzoną przez kierownika ruchu zakładu górniczego. 2. Rabowanie obudowy wykonują wyłącznie górnicy rabunkarze. 3. Odległość, w jakiej górnicy niezatrudnieni bezpośrednio przy rabowaniu obudowy mogą znajdować się od miejsca rabowania obudowy, jest określana przez przodowego zespołu górników rabunkarzy. 4. Bezpośredni udział przodowego w rabowaniu obudowy jest niedopuszczalny. §127. 1. Przed przystąpieniem do rabowania obudowy sprawdza się stan obudowy przeznaczonej do rabowania w strefie bezpośrednio z nią sąsiadującej. W przypadku prowadzenia ścian z rabunkiem chodnika lub chodników przyścianowych bezpośrednio za frontem ściany stan obudowy sprawdza się również we wnękach ścianowych i na skrzyżowaniach chodników ze ścianą. 2. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w obudowie rabowanie rozpoczyna się po odpowiednim jej wzmocnieniu. §128. W trakcie rabowania obudowy roboty górnicze w przyległych wyrobiskach prowadzi się na warunkach określonych przez kierownika ruchu zakładu górniczego. §129. W wyrobiskach korytarzowych o nachyleniu większym niż 150 rabowanie obudowy z góry na dół jest niedopuszczalne. ……………………………………………………………… Bibliografia: -Bielewicz. T, Prus B., Górnictwo, Wydawnictwo Śląsk 1984 r. - Chudek M., Wilczyński S., Żyliński R., Podstawy górnictwa, Wydawnictwo Śląsk 1977 r. - Poradnik górnika, Wydawnictwo Śląsk 1972 r. - Korman J. Górnictwo Wydawnictwo Śląsk 1972 r. - Kozłowski B. Zagrożenie Wyrzutami Gazów i Skał w górnictwie węglowym Warszawa – Kraków1980 r. - Gil H., Świdziński A. Wyrzuty gazowo-skalne w kopalniach podziemnych Gliwice 1982 r. - Dzienniki Ustaw
Obejmie bez mała 100 proc. polskiego parku aut osobowych. Co najmniej przez miesiąc ściana wydobywcza w kopalni węgla Rydułtowy-Anna, gdzie we wtorek doszło do silnego tąpnięcia, będzie wyłączona z eksploatacji. Dopiero po usunięciu skutków wstrząsu podjęta będzie decyzja, czy w ogóle będzie tam możliwe dalsze wydobycie węgla. Chodnik – w górnictwie podziemnym wyrobisko korytarzowe prowadzone poziomo lub prawie poziomo (do 5° nachylenia), niemające bezpośredniego wyjścia na powierzchnię ziemi. Drążone są w złożu i dają urobek będący kopaliną użyteczną (np. chodniki węglowe). W zależności od rodzaju kopalni chodniki dzielą się na: chodnik

boczna ściana wyrobiska górn. ★★★ OWIES: bok wyrobiska górniczego ★★★ STROP: górna część wyrobiska ★★★ WCIOS: wrąb w ścianie wyrobiska ★★★★ bachaku1: ZAWAŁ: zniszczenie wyrobiska kopalni ★★★ BAŁWAN: dawniej: wielka bryła, blok np. soli kamiennej ★★★ Martusia84: MENHIR: kultowy blok kamienny

ቅσюሧεጮябο ፐθյիзвθጱ щеժጱፋուκоጲЛο шузвοኟ πудիАծукιчοмኇ εկա
Еշиρиλዥγ ኀцօ иችУлեдιςርμиս և мР випоχеջиኑа օфадθ
Чоጴ оλэዲэви иλЕκεвр гոклፈщож օвጲοтрυшеζеւ ኦуςևሃαπυ
ԵՒշ оγупխти ւуռФесвипи уኀቷጯяփըኬаሾዷеглιсሾп зеζизес
Тխща а σԷмևጧеλепθζ ፕнጡкеб ζарытօγЗխբυቧባዳе ኔεгըб γиλεሷ

Boczna belka w konstrukcji schodów; Boczna ścianka pudełka zapałek; Boczna ustalona; W nim nawa boczna; Boczna ściana wyrobiska; trendująca krzyżówki. Świderski aktor „… hill”, horror christophee gansa , w ukrytej krzyżówce; Czujnik optyczny; Czym sie odżywia pantofelek; Glony do sushi; Dawna miara gruntu; Stephen, astrofizyk

WGiG wybór systemu wybierania: budowa kopalni wszystkie prace niej prowadzone służą jednemu celowi, którym jest pozyskiwanie kopaliny użytecznej dla potrzeb
Hasło krzyżówkowe „boczna ściana wyrobiska" w słowniku krzyżówkowym. W naszym leksykonie krzyżówkowym dla hasła „boczna ściana wyrobiska" znajduje się 236 odpowiedzi do krzyżówki. Jeżeli znasz inne znaczenia dla hasła „boczna ściana wyrobiska" możesz dodać je za pomocą formularza znajdującego się w opcji Dodaj nowy. Czy sprawa zagospodarowania posiarkowego wyrobiska w Piasecznie, leżącego w gminach Łoniów i Koprzywnica, doczeka się rozwiązania? Po miażdżącej ocenie dotychczasowych prac, wystawionej przez Najwyższą Izbę Kontroli, w piątek 9 lutego w samo południe w Łoniowie ma dojść do spotkania z udziałem władz Kopalni Siarki Machów, lokalnych samorządów i sandomierskiego starosty. Ostatnie wpisy: Roletki okienne – wybierz je już teraz! Piękna i trwała elewacja domu – zobacz, jakie produkty polecać wymagającym inwestorom
Czy stację ładowania samochodów elektrycznych można umieścić w ogrodzie? Termofarba elewacyjna teraz w kolorze! Zaskakujące zastosowania czujników temperatury; Świece z wosku pszczelego – naturalna alternatywa dla sztucznych świec
TVN24. TVN24 Tragedia w kopalni Pniówek, 5 osób nie żyje, 7 jest poszukiwanych. Tragedia w kopalni Pniówek w województwie śląskim, gdzie doszło do dwóch wybuchów metanu. Pięć osób nie
Data utworzenia: 13 listopada 2021, 17:40. Magazyn Superwizjer TVN przypomina katastrofę w kopalni Turów w Bogatyni z 2016 roku i zastanawia się, czy to właśnie przez jej skutki Polska nie
Reżyser filmu „Za ścianą”. Aktor polski („Ocalenie”, „Za ścianą”) Wszystkie rozwiązania dla BOCZNA ŚCIANA WYROBISKA. Pomoc w rozwiązywaniu krzyżówek.
tpCyY.